Niedobór kierowców ciężarówek: przyczyny, skutki i rozwiązania dla firm transportowych

Niedobór kierowców ciężarówek

Niedobór kierowców ciężarówek jest istotnym wyzwaniem w branży TSL (Transport, Spedycja, Logistyka). Dotyczy on zarówno Polski, jak i pozostałych krajów w Europie. Zbyt mała liczba kierowców zawodowych to już nie chwilowe wahanie. To utrzymujące się wyzwanie, którego skala może różnić się w zależności od rynku, regionu i segmentu transportu

Omówimy poniżej skutki dla biznesu związane z przestojami w pracy oraz rosnącymi kosztami operacyjnymi. Według Raportu IRU (ang. International Road Transport Union)

z badania za 2025 r. w analizowanych krajach szacuje się, że występuje tu około 502 tys. nieobsadzonych stanowisk i wskaźnik niedoboru na poziomie 13%. IRU prognozuje, że w ciągu pięciu lat na emeryturę przejdzie około 660,5 tys. europejskich kierowców ciężarówek.

Na końcu przedstawimy rozwiązania, które mogą wesprzeć firmy logistyczne.

Najważniejsze informacje w skrócie:

  • Jak podaje badanie IRU za 2025 r., w Europie brakowało około 502 tys. kierowców ciężarówek. Odpowiada to około 13% stanowisk.

  • W ciągu pięciu lat na emeryturę ma przejść około 660,5 tys. europejskich kierowców ciężarówek.

  • Do głównych przyczyn niedoboru należą starzenie się kadry, trudne warunki pracy i rozłąka z rodziną, a także wysoki próg wejścia do branży.

  • Zależnie od rodzaju kwalifikacji i spełnienia warunków ustawowych kwalifikacja wstępna obejmuje 280 godzin, a kwalifikacja wstępna przyspieszona - 140 godzin. Pakiet kategorii C i C+E z kwalifikacją wstępną przyspieszoną kosztuje kilkanaście tysięcy złotych.

  • Brak kierowców zawodowych prowadzi często do przestojów floty, opóźnień w dostawach, presji płacowej i trudności z przyjmowaniem zleceń.

  • Firmy mogą ograniczać skutki niedoboru przez lepsze planowanie tras i grafików, poprawę komfortu kierowców, finansowanie szkoleń, rekrutację zagraniczną oraz wykorzystanie systemów do zarządzania flotą.

Niedobór kierowców zawodowych – główne przyczyny

Do głównych przyczyn braku kierowców zawodowych należą: luka pokoleniowa na rynku pracy, trudne warunki pracy, w tym rozłąka z rodziną, oraz wysoki próg wejścia do zawodu.

Demografia i pokoleniowa luka na rynku pracy

Obecni kierowcy starzeją się i przechodzą na emeryturę, a młodych kandydatów jest za mało. Młodsze pokolenia mają też inne oczekiwania wobec pracy, w tym dotyczące równowagi między życiem zawodowym a prywatnym. Pisze o nich komunikat CBOS z czerwca 2025 roku.

W zawodzie kierowcy, zwłaszcza na długich trasach, częste wyjazdy i rozłąka z domem utrudniają zachowanie takiej równowagi. Dla firm oznacza to, że pozyskanie młodych pracowników wymagać może nie tylko konkurencyjnego wynagrodzenia, ale też poprawy warunków pracy i lepszego planowania czasu kierowców.

Trudne warunki pracy i czas rozłąki z rodziną

Długie okresy poza domem, stresujące grafiki, nieregularne godziny pracy oraz słaba infrastruktura parkingowa i sanitarna przy autostradach zniechęcają potencjalnych kierowców. W tym kontekście istotne jest też obciążenie psychiczne i kwestie bezpieczeństwa na długich trasach.

Wysoki próg wejścia i finanse (prawo jazdy, kwalifikacja wstępna, badania)

Pewną zaporą dla kandydatów na kierowców jest też próg wejścia oraz związane z nim wydatki. Koszt kursów prawa jazdy, kwalifikacji i badań może stanowić barierę; jego wysokość zależy m.in. od ośrodka, regionu i trybu szkolenia jazdy (kat. C i C+E). Kwalifikacja wstępna oraz obowiązkowe badania lekarskie i psychologiczne to kolejna warstwa selekcji.

Zależnie od rodzaju kwalifikacji i spełnienia warunków ustawowych kwalifikacja wstępna obejmuje 280 godzin, a kwalifikacja wstępna przyspieszona - 140 godzin. Do tego dochodzą wymagane badania lekarskie i psychologiczne, egzaminy oraz formalności związane z uzyskaniem profilu kandydata na kierowcę i profilu kierowcy zawodowego.

Skomplikowane wymogi prawne i długie procedury administracyjne także często spowalniają wdrożenie kandydatów. Pakiet obejmujący prawo jazdy kat. C i C+E oraz kwalifikację wstępną przyspieszoną kosztuje około 11-14 tys. zł. Tak wynika z ofert ośrodków szkolenia kierowców w Bazie Usług Rozwojowych PARP na stan z października 2026 roku. Do tego trzeba doliczyć badania lekarskie oraz opłaty za egzaminy.

Jak brak kierowców wpływa na branżę transportową i biznes?

Operacyjne i ekonomiczne skutki braku kierowców dla branży transportowej to:

  • unieruchomienie floty,

  • presja na wzrost wynagrodzeń, która zmniejsza marżę na usługach,

  • mniejsza dostępna flota (oznacza to opóźnienia w łańcuchu dostaw i nierzadko kary umowne),

  • coraz częstsze pozyskiwanie kierowców zatrudnionych u konkurencji.

Kierowca dużego pojazdu zmęczony podróżą odpoczywa w kabinie kierowcy, opierając głowę o kierownicę.

Unieruchomienie floty pojazdów

Jeżeli firma ma pojazdy, ale nie może przydzielić do nich kierowców, nie realizuje przewozów. Nadal jednak ponosi koszty związane z utrzymaniem floty, tracąc jednocześnie możliwość zarabiania. Problem pogłębia się, gdy braki kadrowe dotyczą większej liczby pojazdów.

Presja na wzrost wynagrodzeń

Firmy konkurują o doświadczonych kierowców wynagrodzeniem, dodatkowymi świadczeniami oraz premiami. W badaniu IRU z 2023 r. ponad połowa europejskich firm podnosiła wynagrodzenia lub oferowała nagrody, aby pozyskać i zatrzymać pracowników.

Jeśli przewoźnik nie może szybko uwzględnić wyższych kosztów w stawkach za transport, jego marża na zleceniu maleje. Raport IRU wskazuje, że sama podwyżka wynagrodzenia często nie wystarcza, aby przyciągnąć i zatrzymać kierowców.

Mniejsza dostępna flota

Mniejsza dostępna flota to mniejsza zdolność do obsługi zleceń oraz rozwoju firmy. Niedobór kierowców ogranicza liczbę kursów, które może przyjąć przewoźnik.

Podkupywanie wykwalifikowanych pracowników przez konkurencję

Kiedy kierowców jest za mało, firmy starają się nie tylko zatrzymać obecnych pracowników, ale też przyciągnąć osoby zatrudnione u konkurencji. Może to zwiększać presję na wynagrodzenia oraz premie. Odejście kierowcy oznacza z kolei konieczność ponownej rekrutacji, a także wdrażania następnej osoby.

Ograniczenia w przyjmowaniu zleceń

Brak kierowców ogranicza liczbę przewozów, które firma może zrealizować w danym czasie. Przewoźnik może więc mieć odpowiednią liczbę ciężarówek, ale nie być w stanie przyjąć wszystkich zleceń. Wspomniane wyżej badanie IRU z 2023 r. wykazało, że ponad połowa europejskich firm transportowych nie mogła rozwijać działalności z powodu niedoboru kierowców.

Z badań IRU wynika, że ponad 70% europejskich firm podejmowało działania, aby zatrzymać obecnych kierowców i pozyskać nowych.

Rozwiązania dla firm – jak skutecznie radzić sobie z niedoborem kierowców

Firmy z branży TSL mogą ograniczać skutki tego, że brakuje kierowców dzięki:

  • optymalizacji grafików i lepszemu planowaniu tras,

  • inwestycjom w komfort kierowców i nowoczesną flotę,

  • automatyzacji administracji flotą i kontroli zgodności z przepisami,

  • finansowaniu szkoleń i rozwoju wewnętrznego,

  • rekrutacji zagranicznej i sprawnemu wdrożeniu nowych pracowników.

Optymalizacja grafików i planowanie tras

Systemy do zarządzania flotą i telematyka mogą wspierać planowanie pracy, zależnie od zakresu funkcji i konfiguracji rozwiązania. Oprogramowanie dla branży TSL wykorzystuje do tego między innymi sztuczną inteligencję.

Planowanie powinno uwzględniać obowiązujące limity czasu jazdy, pracy, przerw i odpoczynku zgodnie z aktualnymi przepisami. Ma to znaczenie dla bezpieczeństwa: przepisy UE oraz krajowe zasady czasu pracy kierowców ograniczają czas pracy kierowcy i określają minimalne przerwy oraz okresy odpoczynku, a tachograf rejestruje aktywność kierowcy.

Inwestycja w komfort kierowców i nowoczesną flotę

Pojazdy wyposażone w rozwiązania wspierające komfort pracy mogą pozytywnie wpływać na doświadczenia kierowców. Na uwagę zasługują np. wygodne fotele z regulacją, dobre wyciszenie kabiny oraz szybkie naprawianie usterek.

Nieocenione okazuje się również wykorzystywanie udogodnień, takich jak bezgotówkowe tankowanie, uproszczone rozliczenia oraz łatwa kontrola kosztów paliwa we flotach firmowych. Dzięki temu kierowcy cieszą się prostotą tankowania i podnosi się komfort ich pracy. Automatyzację procesów zarządzania flotą wspiera natomiast Carnet.

Carnet – Cyfrowy dziennik, który ułatwia zarządzanie flotą

Ilustracja przedstawiająca dwie żółte dłonie trzymające smartfon z mapą na ekranie. Na mapie widoczne są dwie niebieskie pinezki lokalizacyjne. Nad telefonem unosi się ikona dystrybutora paliwa, sugerująca poszukiwanie stacji benzynowej.

Finansowanie szkoleń i awansu wewnętrznego

Niektóre firmy finansują kursy prawa jazdy kategorii C i C+E lub inne kwalifikacje na zasadach określonych w umowie szkoleniowej, z uwzględnieniem przepisów prawa pracy. Firmy transportowe pozwalają tym samym obniżyć całość lub część kosztów po stronie kierowcy. Ważne są też możliwości awansu, które pozwalają kierowcy patrzeć na zawód jako bardziej perspektywiczny.

Rekrutacja zagraniczna i onboarding

Rekrutacja zagraniczna może poszerzyć pulę kandydatów, ale wymaga zgodności z przepisami dotyczącymi zatrudnienia, pobytu, kwalifikacji i równego traktowania pracowników.

Jak mierzyć skuteczność działań ograniczających skutki niedoboru kierowców?

Zanim właściciel firmy z branży TSL zmieni grafiki, wdroży nowe oprogramowanie czy zacznie finansować kursy, może ustalić punkt odniesienia. Warto bowiem sprawdzić, ile pojazdów stoi z powodu braku kierowcy, jak długo trwa obsadzenie wakatu oraz ilu pracowników odchodzi w ciągu roku. Zgromadzenie tych informacji pozwoli określić, czy głównym problemem jest rekrutacja, rotacja czy organizacja pracy.

Po wdrożeniu zmian przewoźnik może porównać wyniki. Wskaźniki, które mogą okazać się użyteczne, to:,

  • liczba dni przestoju pojazdów,

  • terminowość dostaw,

  • wykorzystanie floty,

  • liczba przejechanych kilometrów z ładunkiem i koszty przypadające na każdy kilometr.

Dobrze też monitorować nadgodziny i częstotliwość zmian w grafiku. Jeżeli po lepszym zaplanowaniu tras spada liczba pustych przebiegów, a kierowcy częściej wracają do domu zgodnie z planem, firma może ocenić, czy wdrożenie nowego systemu przyniosło oczekiwany rezultat.

Podsumowanie

Niedobór kierowców jest długofalowym wyzwaniem dla branży TSL. Na zjawisko to składają się: coraz starsza kadra, trudne warunki pracy oraz wysoki próg wejścia do branży. Firmom jest zatem coraz trudniej pozyskiwać oraz zatrzymywać pracowników. Skutki takiej tendencji odczuwają także klienci firm. Mniejsza dostępność kierowców oznacza często przestoje floty, opóźnienia i presję na koszty.

Z tego powodu potrzebne jest holistyczne podejście do przeciwdziałania skutkom niedoboru zawodowych kierowców. Dla pracodawców ważne są: poprawa warunków pracy, wspieranie szkoleń i awansu, sprawniejsza rekrutacja oraz lepsze planowanie tras i grafików.

Sprawdź rozwiązania od Fleetcor, dzięki którym firma może wspierać efektywne zarządzanie flotą i korzystać z narzędzi technologicznych.

Ilu kierowców ciężarówek brakowało w Europie w 2025 roku?
show
Jakie są główne przyczyny niedoboru kierowców?
show
Jakie skutki niedoboru odczuwają firmy transportowe?
show
Jak firmy mogą ograniczać to, że brakuje kierowców?
show
Ile trwa kwalifikacja wstępna kierowcy?
show
Jak mierzyć skuteczność działań firmy?
show
Download
Download article
facebooktwitterlinkedin

Related articles