Tachografy w busach 2026. Co warto wiedzieć?

W ramach Pakietu Mobilności szykują się zmiany w przepisach dotyczących przewozu rzeczy w międzynarodowym transporcie drogowym lub kabotażowym wykonywanego lekkimi pojazdami użytkowymi.

Nowe przepisy wprowadzają obowiązek montowania tachografów w lekkich pojazdach użytkowych o DMC przekraczającej 2,5 t i nieprzekraczającej 3,5 t i wejdą w życie 1 lipca 2026 roku. Dla tysięcy polskich przewoźników oznacza to nowe koszty, nowe procedury oraz realne ryzyko kar finansowych. W tym artykule znajdą Państwo najważniejsze informacje: kogo dokładnie dotyczy nowy obowiązek, od kiedy wymagane będą tachografy cyfrowe, jakie sankcje grożą za ich brak oraz jak krok po kroku przygotować flotę na nadchodzące zmiany.

Najważniejsze informacje w skrócie:

• Od 1 lipca 2026 r. tachografy będą obowiązkowe w busach o DMC przekraczającej 2,5 i nieprzekraczającej 3,5 t wykonujących międzynarodowy transport lub kabotażu rzeczy.

• Wymagany będzie tachograf nowej generacji G2V2, rejestrujący odpowiednie dane z możliwością zdalnej kontroli.

• Brak tachografu oznacza wysokie kary (nawet 10 000 zł w Polsce i więcej za granicą) oraz ryzyko zatrzymania pojazdu.

• Firmy powinny już teraz przygotować flotę i kierowców, m.in. poprzez weryfikację pojazdów, wyrobienie kart, szkolenia i wdrożenie systemu archiwizacji danych.

Aktualne przepisy dotyczące tachografów w busach

Tachografy nie są nowym rozwiązaniem w transporcie i służą one monitorowaniu czasu pracy. Ułatwiają również kontrolę odpowiedniej ilości przerw i czasu odpoczynku kierowców. Do tej pory obowiązek posiadania tachografu dotyczył pojazdów o DMC powyżej 3,5 tony wykonujących transport zarobkowy. Od 1 lipca 2026 roku tachograf w busie do 3,5 t staje się obowiązkowy w transporcie międzynarodowym. Dotychczas busy i lekkie pojazdy dostawcze jak dotąd nie były objęte wymogiem posiadania tachografu. Oczywiście dawało to pewną przewagę na rynku przewozów towarów i osób, ale również mogło stwarzać zagrożenia związane z bezpieczeństwem.

Nowy obowiązek nie obejmuje montażu tachografu w busie prywatnym jeśli nie służy on do celów komercyjnych. Dotyczy natomiast busów w transporcie międzynarodowym w przewozie i kabotażu* o DMC powyżej 2,5 tony. Należy jednak pamiętać, że DMC jest liczona włącznie z przyczepą, jeśli zatem dopuszczalna masa całkowita pojazdu wynosi mniej niż 2,5 tony jednak pojazd ma dołączoną przyczepę, wówczas podlega obowiązku zamontowania tachografu nowej generacji G2V2.

*kabotaż to płatny transport na terenie innego kraju niż pojazd jest zarejestrowany

Od kiedy obowiązuje posiadanie tachografów w busach?

Unia Europejska zdecydowała się uszczelnić rynek transportu lekkiego. W ramach tzw. Pakietu Mobilności (Rozporządzenie UE 2020/1054) rozszerzono zakres stosowania Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 o pojazdy o DMC od 2,5 do 3,5 tony wykonujące międzynarodowy transport rzeczy lub kabotaż rzeczy.

Trzy główne powody zmian:

• Po pierwsze, wyrównanie warunków konkurencji między przewoźnikami ciężkimi a lekkimi.

• Po drugie, poprawa bezpieczeństwa na drogach przez ograniczenie przemęczenia kierowców.

• Po trzecie, likwidacja tzw. szarej strefy, w której busy wykonywały długodystansowe przewozy transgraniczne bez jakiejkolwiek kontroli czasu pracy.

Kluczowa data: 1 lipca 2026 roku. Od tego dnia busy o DMC od 2,5 do 3,5 tony wykonujące zarobkowy transport międzynarodowy lub kabotaż muszą być wyposażone w inteligentny tachograf drugiej generacji (G2V2).

Od kiedy obowiązkowe tachografy cyfrowe będą wymagane?

Obowiązek montażu inteligentnego tachografu drugiej generacji (G2V2) wchodzi w życie 1 lipca 2026 roku. Wymagany jest wyłącznie tachograf G2V2, który rejestruje m.in. przekroczenia granic na bazie danych satelitarnych, czas załadunku i rozładunku, dane GPS oraz umożliwia zdalne kontrole przez odpowiedzialne służby. Montaż musi zostać wykonany w autoryzowanym warsztacie a urządzenie następnie aktywowane i skalibrowane zgodnie z obowiązującymi wymogami.

Kary za brak tachografu

Brak wymaganego tachografu lub karty kierowcy po 1 lipca 2026 roku będzie traktowany jako poważne naruszenie przepisów. W Polsce przewidziane kary są następujące:

• 10 000 zł dla firmy przewozowej za brak wymaganego tachografu

• do 5 000 zł za ingerencję w dane tachografu

• do 10 000 zł za stosowanie urządzeń zakłócających

Warto pamiętać, że kontrole odbywają się nie tylko na terenie Polski a kary podczas kontroli za granicą liczone są w tysiącach euro. Dodatkowo istnieje ryzyko zatrzymania pojazdu na granicy i utraty licencji transportowej.

Wyjątki od nowych przepisów

Nowe przepisy nie obejmują wszystkich właścicieli busów, kiedy dozwolona jest jazda bez tachografu? Obowiązek ten nie dotyczy:

• Transportu krajowego wówczas nie zachodzi taki obowiązek.

• Przewozu osób busem lub mikrobusem do 9 miejsc (łącznie z kierowcą).

Ważne: Wartość DMC do 2,5 t dotyczy zarówno samego pojazdu, jak i łącznej masy zestawu z przyczepą lub naczepą.

Jak przygotować się na zmiany?

Czasu na wprowadzenie zmian jest coraz mniej, ale przygotowaliśmy dla Państwa prostą listę zadań, która pomoże przygotować się do zmian 1 lipca 2026 roku. Oto o co warto zadbać:

1. Przegląd floty i pojazdów – identyfikacja DMC (powyżej 2,5 do 3,5 t) wszystkich pojazdów oraz ich wykorzystania do transportu międzynarodowego lub kabotażu.

2. Ustalenie czy w Państwa przypadku tachograf jest wymagany

3. Wyrobienie karty kierowcy i karty przedsiębiorstwa – zgodnie z nowymi przepisami kierowca pojazdu objętego obowiązkiem używania tachografu cyfrowego musi posiadać imienną kartę kierowcy. Firma potrzebuje również karty przedsiębiorstwa do odczytywania danych z tachografu i jego blokowania. Obie karty wydaje Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych (PWPW).

4. Szkolenie kierowców z obsługi tachografu - szkolenie powinno obejmować obsługę urządzenia, normy czasu jazdy (maks. 9 h dziennie, z możliwością przedłużenia do 10 h dwa razy w tygodniu) oraz obowiązkowe przerwy (45 minut po 4,5 h jazdy).

5. System przechowywania i archiwizacji danych - dane z karty kierowcy muszą być pobierane minimum co 28 dni, a z tachografu minimum co 90 dni. Firma musi je przechowywać i udostępniać na żądanie służb kontrolnych (ITD, PIP).

Podsumowanie

Nowe przepisy oznaczają znacznie więcej danych do zarządzania i więcej administracji. Telematyka dla flot pojazdów Carnet pomaga uporządkować dane flotowe w jednym miejscu i może ułatwić bieżący nadzór nad wybranymi obowiązkami związanymi z zarządzaniem flotą. Warto zapoznać się z tym rozwiązaniem już dziś.